پوهیالی دیداراحمد «کلکانی»
پیوست به گذشته
۱-۲ تحلیل حجم ترافیک؛
تحلیل حجم ترافیک به بررسی تعداد وسایط نقلیه عبوری از یک مقطع معبر در یک بازۀ زمانی معین گفته میشود. این تحلیل نقش مهمی در برنامهریزی پارکینگ دارد، زیرا ارتباط مستقیم میان حجم ترافیک و نیاز به فضای توقف وجود دارد. معابری که دارای حجم بالای ترافیک هستند، معمولاً در اطراف خود با تقاضای بیشتر برای پارکینگ مواجه میباشند.
در تحلیل حجم ترافیک، دادههای مربوط به جریان وسایط در ساعات اوج ترافیک، ساعات غیر اوج و روزهای مختلف هفته جمعآوری و مقایسه میشود. این اطلاعات نشان میدهند که چه زمانی و در کدام نقاط شهر بیشترین فشار ترافیکی وجود دارد. تحلیل حجم ترافیک کمک میکند تا تأثیر ورودیها و خروجیهای پارکینگ بر جریان حرکت وسایط بررسی شود. اگر یک پارکینگ در محل نامناسب و بدون توجه به ظرفیت معبر طراحی گردد، ممکن است موجب کاهش سطح خدمت راه و افزایش ازدحام در تقاطعها شود. به همین دلیل، برنامهریزان ترافیک تلاش میکنند تا پارکینگها در نقاطی طراحی شوند که شبکۀ معابر توان پذیرش ترافیک ورودی و خروجی ناشی از آن را داشته باشد. (حیدری، ۱۳۹۲، ص ۷۲).
۱-۳ پیشبینی رشد وسایط نقلیه؛
پیشبینی رشـد وسـایط نقلیه از مهـمترین مراحـل برنـامهریزی بلندمدت پارکینگ محسوب میشود.
رشد جمعیت شهری، افزایش سطح درآمد، توسعۀ فعالیتهای اقتصادی و گسترش شهرها، معمولاً باعث افزایش تعداد وسایط نقلیه میگردد. اگر برنامهریزی پارکینگ تنها بر اساس وضعیت فعلی انجام شود، در مدت کوتاهی پاسخگوی نیازهای آینده نخواهد بود. در فرایند پیشبینی، آمار ثبت وسایط نقلیه در سالهای گذشته مورد بررسی قرار گرفته و روند رشد آنها تحلیل میشود. سپس با در نظر گرفتن سیاستهای توسعۀ شـهری، وضعیت حملونقل عمومی و الگوی توسعۀ استفاده زمین، میزان افزایش احتمالی وسایط در سالهای آینده برآورد میگردد.
پیشبینی رشد وسایط به برنامهریزان کمک میکند تا ظرفیت پارکینگها بهصورت مرحلهای و قابل توسعه طراحی گـردد. همچنین امکان تعیین اولویت سـرمایهگذاری در مناطق مختلف شهری فراهم میشود.
در شهرهای افغانسـتان که روند شهرنشینی و افزایش وسایط بهسرعت در حال گسترش است، توجه به پیشبینی رشد وسایط نقلیه نقش اساسی در جلوگیری از بحران کمبود فضای پارک در آینده را خواهد داشت.
۱-۴ تعیین ظرفیت مورد نیاز پارکینگ؛
تعیین ظرفیت مورد نیاز پارکینگ به معنای مشخص ساختن تعداد فضای توقف لازم برای پاسخگویی به تقاضای موجود و آینده میباشد. این مرحله باید بر اساس نتایج بررسی تقاضای سفر، تحلیل حجم ترافیک و پیشبینی رشد وسایط نقلیه انجام گیرد.
در تعیین ظرفیت، عواملی مانند نوع استفاده منطقه، شدت فعالیتهای اقتصادی و خدماتی، ساعات اوج استفاده، مدتزمـان متوسط توقف وسایط و ترکیب انواع وسایط مورد توجه قرار میگیرد. برای مثال، پارکینگ مورد نیاز یک مرکز تجاری با پارکینگ مورد نیاز یک مرکز آموزشی یا اداری تفاوت اساسی دارد.
همچنین باید توازن میان عرضه و تقاضای پارکینگ رعایت گردد. ظـرفیت کمـتر از نیـاز، سبب توقفهای غیرقانونی و بینظمی ترافیکی میشود و ظرفیت بیش از حد نیز موجب اشغال بیرویه زمین و افزایش هزینههای ساخت و نگهداری خواهد شد. ( احمدی، ۱۳۹۶، ص ۸۱).
۱-۵ مکانیابی مناسب پارکینگ؛
مکانیابی پارکینگ به انتخاب محل مناسب برای احداث پارکینگها با توجه به شرایط ترافیکی استفاده زمین و دسترسیهای شهری گفته میشود. مکانیابی صحیح نقش بسیار مهمی در موفقیت عملکرد پارکینگ و کاهش مشکلات ترافیکی دارد.
پارکینگها باید در فاصلۀ مناسب از مراکز جذب سفر مانند بازارها، مراکز اداری، آموزشی و خدماتی قرار گیرند تا از توقفهای حاشیهای و بیرویه در معابر جلوگیری شود. در عین حال، نباید در نقاطی احداث شوند که موجب تشدید تراکم ترافیک در تقاطعها و جادههای اصلی گردد.
دسترسی مناسب وسایط، امکان حرکت مصون عابران پیاده، ارتباط با ایستگاههای حملونقل عمومی و رعایت ملاحظات مصونی از جمله معیارهای اساسی در مکـانیابی پارکینگها بهشـمار میروند. در شهرهای افغانستان، کمبود زمین مناسب، توسعۀ غیرپلانی و محدودیتهای کالبدی شهری، اهمیت مکانیابی علمی پارکینگها را دوچندان ساخته است. انتخاب محل مناسب پارکینگ میتواند نقش مؤثری در کاهش ازدحام، بهبود نظم شهری و افزایش رضایت شهروندان ایفا نماید.
نتیجهگیری
با توجه به مباحث مطرحشده، برنامهریزی پارکینگ بهعنوان یک مؤلفۀ اساسی در مدیریت ترافیک شهری، نیازمند رویکرد جامع و مبتنی بر دادههای دقیق میباشد. بررسی تقاضای سفر نشان میدهد که الگوهای جابهجایی نقش تعیینکنندهای در میزان نیاز به فضاهای پارکینگ دارند. تحلیل حجم ترافیک نیز بیانگر آن است که عدم توازن میان عرضه و تقاضا، موجب کاهش کارایی معابر و افزایش ازدحام میگردد. پیشبینی رشد وسایط نقلیه، امکان آمادگی برای نیازهای آینده و جلوگیری از بروز بحرانهای ترافیکی را فراهم میسازد. همچنان، تعیین ظرفیت معابر بهعنوان یک شاخص کلیدی، در تنظیم جریان ترافیک و مدیریت صحیح پارکینگ اهمیت دارد. نتایج نشان میدهد که مکانیابی مناسب پارکینگها بر اساس معیارهای فنی و دسترسی، میتواند به توزیع متوازن وسایط نقلیه کمک نماید.
در مجموع، اتخاذ یک سیستم برنامهریزی یکپارچه که تمامی این عوامل را بهصورت همزمان در نظر گیرد، منجر به بهبود عملکرد شبکۀ ترافیکی و افزایش رفاه شهری خواهد شد.
از اینرو، پیشنهاد میشود که مدیران شهری در تصمیمگیریهای خود، از روشهای علمی و مدلهای پیشبینی استفاده نمایند تا بهرهوری و پایداری سیستم حملونقل تضمین گردد.
برنامهریزی پارکینگ