✍🏻عبدالقیوم «احمدی»
به دلیل کثرت نفوس، گسترش ساحات مسکونی، افزایش وسایط نقلیه و نیاز روزافزون شهروندان به خدمات ترانسپورتی در دهههای اخیر نظم شهری به چالش کشیده شده است. بناءً ایجاب میکند که زیرساختهای شهری مطابق نیازهای عصر حاضر توسعه یابند. در این میان، ایجاد ترمینلهای معیاری شهری یکی از مهمترین نیازهای شهرهای بزرگ بهشمار میروند؛ نیازی که میتواند نقش تعیین کنندهای در بهبود وضعیت ترانسپورت، کاهش ازدحام ترافیکی و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان داشته باشد. ترمینلهای شهری تنها محلی برای توقف و جا بهجایی مسافران نیستند، بلکه بخشی از یک نظام منظم حمل و نقل شهری محسوب میشوند که ارتباط میان نقاط مختلف شهر را تسهیل کرده و زمینه را برای ارائهٔ خدمات بهتر ترانسپورتی فراهم میسازند. شهرهایی که از ترمینلهای معیاری برخوردارند، رفت و آمد وسایط نقلیه با نظم بیشتر انجام شده، زمان سفر کاهش مییابد و شهروندان با سهولت و امنیت بیشتر به مقصد خود میرسند. خوشبختانه در سالهای اخیر توجه به توسعهٔ زیربناهای شهری در کشور افزایش یافته است. در همین راستا، برگزاری نشستهای تخنیکی و هماهنگی میان نهادهای مسئول برای تشخیص، تثبیت و تعیین موقعیت و زمین مورد نیاز جهت ایجاد ترمینلهای شهری، بیانگر عزم جدی برای حل مشکلات دیرینهٔ ترانسپورتی و ترافیکی است. از جمله: میتوان به اقدامات اخیر شاروالی کابل و ادارات مرتبط اشاره کرد که در چارچوب برنامههای توسعهٔ شهری، روی مطالعات تخنیکی، طراحی و تعیین مکانهای مناسب برای ایجاد ترمینلهای شهری کار میکنند. این اقدامات نشان میدهد که برنامهریزی برای آیندهٔ شهر کابل با دیدگاه علمی و مبتنی بر نیازهای واقعی شهروندان در حال پیگیری است. یکی از مشکلات عمدهٔ بسیاری از شهرهای در حال توسعه، از جمله کابل، پراکندگی ایستگاههای غیرمعیاری و توقف وسایط در نقاط مختلف شهر است. این وضعیت نه تنها موجب ازدحام ترافیکی میشود، بلکه مشکلات متعددی از جمله اتلاف وقت، افزایش مصرف سوخت، آلودگی محیط زیست و کاهش ایمنی شهروندان را نیز در پی دارد. ایجاد ترمینلهای شهری میتواند بخش قابل توجهی از این مشکلات را کاهش داده و نظم تازهای را در سیستم ترانسپورتی شهر به وجود آورد. از سوی دیگر، ترمینلهای شهری نقش مهمی در توسعهٔ اقتصادی شهرها دارند. زمانی که سیستم حمل و نقل به صورت مؤثر و منظم فعالیت کند، رفت و آمد نیروی کار، انتقال کالاها و دسترسی شهروندان به مراکز تجارتی و خدماتی آسانتر میشود. این امر به رونق فعالیتهای اقتصادی، افزایش فرصتهای شغلی و رشد سرمایهگذاری در بخشهای مختلف شهری کمک میکند. تجربهٔ بسیاری از کشورها نشان داده است که سرمایهگذاری در زیرساختهای ترانسپورتی از جمله ترمینلهای شهری، یکی از عوامل مؤثر در توسعهٔ پایدار اقتصادی محسوب میشود. اهمیت دیگر ترمینلهای شهری در کاهش فشار ترافیکی بر جادهها و چهارراههای مزدحم نهفته است. در شهرهای بزرگ، بخش عمدهای از ازدحام ناشی از توقفهای بینظم وسایط نقلیه در کنار سرکها و نقاط غیرمناسب است. زمانی که ترمینلهای مجهز و استاندارد در نقاط مناسب شهر ایجاد شوند، وسایط نقلیه دارای محل مشخص برای توقف، بارگیری و انتقال مسافران خواهند بود. این موضوع به بهبود جریان ترافیک و استفادهٔ بهتر از ظرفیت سرکها کمک میکند.
همچنیـن ترمینـلهـای معیـاری میتوانند سطح خدماترسانی به شهروندان را ارتقا دهند. وجود امکاناتی مانند سالنهای انتظار، سیستمهای منظم اطلاع رسانی، تسهیلات بهداشتی، توقفگاههای مناسب و تدابیر امنیتی، موجب افزایش رضایت شهروندان و فراهم شدن شرایط مناسبتر برای استفاده از خدمات ترانسپورتی میشود.
در واقع، ترمینلهای شهری بخشی از سیمای مدرن و منظم یک شهر را تشکیل میدهند و نشان دهندۀ میزان توجه شاروالی به رفاه عمومی هستند.
بیتردید موفقیت چنین برنامههایی نیازمند همکاری نزدیک میان تمامی نهادهای ذیربط، استفاده از ظرفیتهای تخنیکی و تطبیق دقیق معیارهای فنی و شهری است. هرچه این هماهنگی بیشتر باشد، زمینه برای اجرای پروژههای مؤثر و پایدار نیز فراهمتر خواهد شد. در نهایت، ایجاد ترمینلهای شهری را باید فراتر از یک پروژهٔ ساختمانی دانست. این اقدام در حقیقت سرمایهگذاری برای آیندهٔ شهر، بهبود کیفیت زندگی شهروندان، افزایش نظم شهری و تقویت بنیانهای توسعهٔ پایدار است. شهر کابل بهعنوان پایتخت کشور، بیش از هر زمان دیگر به چنین زیرساختهایی نیاز دارد و تحقق این برنامهها میتواند گام مهمی در مسیر تبدیلشدن آن به شهر منظم، کارآمد و پاسخگو به نیازهای نسل امروز و آینده باشد.
ترمینلهای شهری؛ زیربنای نظم، توسعه و رفاه شهروندان