✍️عبدالقیوم «احمدی»
هیچ شـهری بدون شبکهٔ معیاری راههای مواصلاتی نمیتواند پاسخگوی نیازهای روزافزون شهروندان باشد. کابل نیز بهعنوان بزرگترین شهر کشور، در سالهای اخیر با افزایش جمعیت، توسعهٔ ساحات رهایشی و رشد حجم ترافیک، بیش از هر زمان دیگر به ایجاد سرکهای اتصالی و حلقوی نیاز داشته است. در همین راستا، شاروالی کابل با تطبیق پروژههای متعدد سرکسازی، تلاش کرده است تا ضمن کاهش ازدحام ترافیکی، زمینهٔ دسترسی آسانتر شهروندان به بخشهای مختلف شهر و توسعهٔ متوازن پایتخت را فراهم سازد. شبکهٔ سرکهای شهری، ستون فقرات هر شهر بهشمار میرود و نقش آن تنها به انتقال وسایط نقلیه محدود نمیشود. هر سرک جدید، زمینهٔ رشد اقتصادی، توسعهٔ شهرسازی، افزایش دسترسی به خدمات، رونق سرمایهگذاری و بهبود کیفیت زندگی شهروندان را نیز فراهم میسازد. به همین دلیل، توسعهٔ سرکهای اتصالی در بسیاری از شهرهای جهان یکی از مهمترین اولویتهای مدیریت شهری محسوب میشود.
شاروالی کابل نیز با درک این نیاز، طی سالهای اخیر اجرای شماری از پروژههای مهم سرکهای اتصالی را در بخشهای مختلف شهر در دستور کار قرار داده است؛ پروژههایی که برخی از آنها تکمیل شده و شماری دیگر در مراحل مختلف اجرایی قرار دارند. از جملهٔ این پروژهها، سرک اتصالی شهرک ذاکرین تا چهارراهی قنبر است که با ایجاد یک مسیر بدیل، نقش مهمی در تسهیل رفت و آمد وسایط نقلیه و کاهش فشار ترافیکی مسیرهای اصلی ایفا میکند.
سرک اتصالی بادامباغ تا پل تخنیک نیز یکی دیگر از پروژههای مهم زیربنایی شاروالی کابل است که بخشی از ازدحام ترافیکی مسیرهای مجاور را کاهش داده و دسترسی شهروندان را آسانتر ساخته است. پروژهٔ سرک اتصالی سه راهی علاءالدین تا تخنیکم و همچنان سرک اتصالی سه راهی علاءالدین تا چهارقلعهٔ چهاردهی از جمله طرحهایی است که با تکمیل آن، بخشی از بار ترافیکی مسیرهای مزدحم کاهش یافته و رفت و آمد میان نواحی مختلف شهر تسهیل خواهد شد. همچنان پروژهٔ سرک اتصالی هزارهبغل از ساحهٔ ۳۱۵ خیرخانه تا شهرک منشی میرغلام، از پروژههای مهم توسعهٔ مناطق شمالی کابل بهشمار میرود. این سرک افزون بر تسهیل رفت و آمد، زمینهٔ رشد فعالیتهای اقتصادی، توسعهٔ ساحات رهایشی و افزایش ارزش املاک را نیز فراهم خواهد ساخت. در بخش شرقی شهر نیز سرک پروژهٔ امنیت تا سرک قلعهٔ زمان خان و گولایی بلاک دوم احمدشاه بابا مینه از جمله پروژههایی است که با هدف تکمیل شبکهٔ سرکهای شهری و ایجاد ارتباط بهتر میان نواحی مختلف شهر تطبیق شده و نقش مهمی در بهبود دسترسی شهروندان ایفا میکند. از تازهترین پروژههای شاروالی کابل، سرک اتصالی ساحهٔ برهکی تا کلوله پشته است که اخیراً قیرریزی و آمادهٔ استفاده شده است. این سرک که در گذشته تنها یک مسیر باریک و خاکی بود، اکنون به یک راه معیاری تبدیل شده و رفت و آمد شهروندان را بهگونهٔ چشمگیر تسهیل کرده است. ارزش واقعی چنین پروژههایی را میتوان در سخنان شهروندانی مشاهده کرد که سالها با مشکلات نبود سرک معیاری دست و پنجه نرم کردهاند. حاجی محمد، یکی از باشندگان ساحهٔ برهکی، با ابراز خوشحالی از تکمیل این پروژه می گوید: «قبلاً در اینجا سرک نبود، بلکه تنها یک کوچه باریک وجود داشت که عبور یک موتر نیز به دشـواری صورت میگرفت. در فصل بارندگی آبهای سطحی وارد خانهها و مساجد میشد و مجبور بودیم با واترپمپ آن را تخلیه کنیم. امروز با احداث این سرک، چهرهٔ منطقه کاملاً تغییر کرده است. رفت و آمد آسان شده، ارزش خانههای ما افزایش یافته و امید مردم به آینده بیشتر شده است.»
این روایت، بیانگر آن است که تأثیر پروژههای زیربنایی تنها در کاهش زمان سفر یا بهبود عبور و مرور خلاصه نمیشود، بلکه این گونه پروژهها بهطور مستقیم بر وضعیت اقتصادی، اجتماعی و حتی روحیه و رضایت شهروندان اثر میگذارند. هر سرک جدید، زمینهٔ دسترسی بهتر به مراکز آموزشی، صحی و تجارتی را فراهم کرده و فرصتهای تازهای برای رشد و سرمایهگذاری ایجاد میکند.
از سوی دیگر، سرکهای اتصالی و حلقوی یکی از مؤثرترین ابزارها برای مدیریت ترافیک شهری بهشمار میروند. این سرکها با توزیع متوازن جریان وسایط نقلیه، از تمرکز بیش از حد ترافیک در مسیرهای اصلی جلوگیری کرده، زمان سفر را کاهش میدهند، مصرف سوخت را کم نموده و در کاهش آلودگی محیط زیست نیز نقش مؤثر دارند. در شهرهای بزرگ و پرنفوس مانند کابل، توسعهٔ شبکهٔ سرکهای اتصالی تنها یک پروژهٔ ساختمانی نیست، بلکه سرمایهگذاری روی آیندهٔ شهر است. هر اندازه این شبکه گسترش یابد، زمینهٔ توسعهٔ متوازن نواحی مختلف، افزایش ارزش املاک، رشد فعالیتهای اقتصادی و ارائهٔ بهتر خدمات شهری نیز بیشتر فراهم میگردد.
بیتردید، اقدامات شاروالی کابل در بخش توسعهٔ سرکهای اتصالی، بخشی از برنامه بزرگتر توسعهٔ زیربناهای شهری است؛ برنامهای که هدف آن ایجاد شهر منظم، قابل دسترس و پاسخگو به نیازهای رو به افزایش شهروندان میباشد. با ادامهٔ این روند و تکمیل پروژههای باقیمانده، کابل میتواند گامهای مؤثرتری در مسیر توسعهٔ پایدار، مدیریت بهتر ترافیک و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان بردارد.
سرکهای اتصالی؛ شریانهای نوین توسعهٔ شهر کابل