✍️ عبدالقیوم «احمدی»
وقتی از شهر سخن میگوییم، نخست ســرکهـای پخته، ساختمانهای بلند، بازارهای پررونق و ازدحام مردم در ذهن ما نقش میبندد؛ اما شهر تنها مجموعهای از ساختمانها و جادهها نیست، بلکه فرهنگ، رفتار و ارزشهای شهروندان نیز هویت واقعی آن را شکل میدهد. شهری که ساکنانش مسئولیتپذیر، قانونمدار و همکار با نهادهای دولتی باشند، بهتدریج به شهری مرفه، زیبا و مترقی تبدیل میشود. در مقابل، اگر شهروندان تنها نقش تماشاگر را ایفا کنند و تمام مسئولیتها را بر دوش نهادهای رسمی بگذارند، نهتنها مشکلات شهری حل نخواهد شد، بلکه ناهنجاریها و آسیبهای اجتماعی نیز افزایش خواهد یافت.
از ایـنرو، مشارکت آگـاهـانـۀ شهروندان یکی از مهمترین پایههای توسعه و پیشرفت هر شهر بهشمار میرود.
نخسـتین و مهـمترین نقش شهروندان در ساختن شهری آباد، درک و پذیرش مسئولیتهای فردی و اجتماعی است. شاید رعایت قوانین سادهای مانند پرداخت بهموقع مالیات، حفظ پاکیزگی محیط، رعایت قوانین ترافیکی و احترام به حقوق همسایگان در نگاه اول کماهمیت به نظر برسد، اما مجموعهٔ همین رفتارهای مسئولانه، نظم، امنیت و آرامش را در جامعه تقویت میکند. هنگامی که هر فرد وظایف شهروندی خود را بهدرستی انجام دهد، زمینه برای توسعه و آبادانی شهر بیش از پیش فراهم میشود.
پیشرفت هر شهر نیازمند فرهنگسازی و افزایش آگاهی اجتماعی است. شهروندان میتوانند با رفتار و عملکرد خود الگوی مناسبی برای دیگران باشند. ترویج فرهنگ صرفهجویی در مصرف آب و برق، تفکیک زبالهها، حفظ محیط زیست، تشویق کودکان به رعایت نظافت و نظم شهری و احترام به اموال عمومی، از جمله اقداماتی است که به رفاه عمومی و توسعهٔ پایدار کمک میکند. جامعهای که به آموزش و پـرورش و تـربیـت شهروندان اهمیت دهد، آیندهٔ روشنتر و موفقتری خواهد داشت. در همین راستا، ریاست نشرات و آگاهی عامه شاروالی کابل با همکاری مسئولان بخشهای مختلف این اداره، همهروزه برنامههای آگاهیدهی را در زمینهٔ حفظالصحۀ محیطی، تقویت فرهنگ شهرنشینی، تشریح پروژههای عامالمنفعه در ساحاتی که ملکیتها تحت استملاک قرار میگیرند و نیز پرداخت بهموقع مالیات و محصول خدمات شهری برگزار میکند. خوشبختانه این برنامهها با استقبال شهروندان روبهرو شده و نتایج مثبت و قابل توجهی به همراه داشته است. هیچ شهری بدون محیط زیست سالم نمیتواند مرفه و پایدار باشد. در این زمینه، نقش شهروندان بسیار اساسی است. کاهش مصرف پلاستیک، غرس و مراقبت از نهالها و گلبتهها، جلوگیری از آلودگی هوا و آلودگی صوتی و حفاظت از فضای سبز، از جمله مسئولیتهایی است که بهطور مستقیم بر سلامت و کیفیت زندگی شهروندان تأثیر میگذارد. شهر زمانی به معنای واقعی مترقی خواهد بود که شهروندان آن علاوه بر امروز، به آینده و نسلهای بعد نیز بیندیشند. شهروندانی که قوانین شهری را رعایت میکنند، در برابر بینظمی و تخلفات بیتفاوت نمیمانند، حق تقدم را در رانندگی رعایت میکنند، به حقوق دیگران احترام میگذارند، مالیات خود را بهموقع میپردازند و با شاروالی همکاری میکنند، نهتنها در حفظ نظم و آرامش اجتماعی سهیم هستند، بلکه با عمل خود معنای واقعی شهروند خوب را به نمایش میگذارند. یکی از ارزشمندترین سرمایههای هر شهر، شهروندان آگاه، مسئول و آموزشدیده هستند. والدین، معلمان و نخبگان جامعه نقش تعیینکنندهای در تربیت نسل آینده دارند. آموزش مهارتهای زندگی، ارتقای سواد رسانهای، تقویت روحیهٔ مسئولیتپذیری و تشویق جوانان به مشارکت اجتماعی، آنان را به شهروندانی مبتکر، مسئول و اثرگذار تبدیل میکند و روند توسعه و پیشرفت جامعه را شتاب میبخشد. در نهایت، شهروند خوب آن است که دوشادوش نهادهای دولتی همکاری کند و زمینهٔ زندگی در شهر مرفه و مترقی را به خود و دیگران فراهم سازد. دولت و شاروالی میتوانند زیرساختهای لازم را فـراهم کنند اما این شهروندان هستند که با رفتار روزمره، مشارکت اجتماعی و احساس مسئولیت، روح زندگی را در کالبد شهر میدمند. از رعایت سادهترین قوانین گرفته تا مشارکت در برنامههای بزرگ شهری، همه در ساختن شهری سالم، پویا، زیبا و پیشرفته نقش اساسی دارند. بنابراین، برای رسیدن به شهری که رفاه، آرامش و توسعه در آن حاکم باشد، هر شهروند باید خود را عضو مؤثر و مسئول بداند و باور داشته باشد که حتی کوچکترین اقدام او نیز میتواند در سرنوشت و آیندهٔ شهر نقش بزرگی ایفا کند. شهر خوب، با شهروند خوب ساخته میشود.
پامیر هفتهنامه رسمی نشرات شاروالی کابل